Onder de weinige Joden die na de oorlog terugkwamen uit de concentratie- en vernietigingskampen, waren zes leden uit het Concertgebouworkest. Zij konden hun plaatsen weer innemen, samen met zes Joodse collega’s die uit de onderduik kwamen. Hoe is het mogelijk dat zo uitzonderlijk veel Joodse orkestleden de oorlog hebben overleefd? Was dit te danken aan het prestige van het Concertgebouworkest en zijn wereldberoemde eerste dirigent Willem Mengelberg? Of is dat een mythe en hebben anderen de Joodse orkestleden geholpen? Wat heeft het voor hen betekend om zonder een vaste baan de oorlog door te komen en daarna de draad van hun leven en loopbaan weer op te pakken? Aan de hand van zeventien levensverhalen wordt verteld over gedwongen ontslag, onderduik, deportatie en, in de meeste gevallen, terugkeer van de Joodse musici uit het Concertgebouworkest. Voorwoord 7 Deel 1 Wat is gebeurd 1 Inleiding 13 2 Van hoogtepunt naar dieptepunt 18 3 Ontslag 27 4 Het Joodsch Symphonie Orkest 33 5 Barneveld 46 6 Westerbork 51 7 Theresienstadt 63 8 Bevrijding 75 9 Terug in het orkest 81 10 Slot 86 Deel 2 Zeventien levensverhalen Siegfried (Sieg) Jacques de Boer 100 Samuel Brill 103 Simon Furth 109 Simon Gomperts 111 Emanuel Haagman 112 Joël (Jo) Hekster 115 Joseph (Joop) Koen 119 Benjamin (Ben) Meijer 122 Jacques (Jacq) Muller 125 Louis (Lou) Pens 128 Lion (Léon) Rudelsheim 131 Louis Salomons 137 Joseph (Jo) Sloghem 140 Salomon Hartog (Sal) Snijder 143 Rozalie (Rosa) Spier 146 Samuel (Sam) Tromp 152 Zoltán Székely 158 Bijlagen Bijlage 1 Dossier Herzieningsverzoek Lion Rudelsheim 174 Bijlage 2 Dossier Herzieningsverzoek Zoltán Székely 177 Noten 179 Verantwoording illustraties 245 Literatuur 247