Het alledaagse leven in de vroegmoderne Nederlanden in een nieuw licht dankzij rechtshistorische bronnen Vroegmoderne getuigenverslagen behoren tot de belangrijkste bronnen die we hebben om allerlei verborgen dimensies van het verleden te reconstrueren. Toch lieten historici ze tot voor kort vaak links liggen, omdat ze doorgaans moeilijk te raadplegen en te interpreteren waren voor onderzoekers zonder juridische expertise. Dankzij de ontwikkeling van nieuwe technieken en databanken krijgen we echter steeds beter inzicht in deze bronnen en daarmee ook in het alledaagse leven in de vroegmoderne tijd. Mestrapers, jonkers, prostituees, kruimeldieven, oplichters en slaafgemaakten, allemaal krijgen ze een stem in de duizenden getuigenissen en attestaties die in de vroegmoderne Nederlanden en daarbuiten werden opgetekend. Oog in oog met het verleden, zo lijkt het wel, ook al zit er hier en daar wel wat ruis op de bron. Vroegmoderne getuigenverslagen behoren tot de belangrijkste bronnen die we hebben om allerlei verborgen dimensies van het verleden te reconstrueren. Toch lieten historici ze tot voor kort vaak links liggen, omdat ze doorgaans moeilijk te raadplegen en te interpreteren waren voor onderzoekers zonder juridische expertise. Dankzij de ontwikkeling van nieuwe technieken en databanken krijgen we echter steeds beter inzicht in deze bronnen en daarmee ook in het alledaagse leven in de vroegmoderne tijd. Mestrapers, jonkers, prostituees, kruimeldieven, oplichters en slaafgemaakten, allemaal krijgen ze een stem in de duizenden getuigenissen en attestaties die in de vroegmoderne Nederlanden en daarbuiten werden opgetekend. Oog in oog met het verleden, zo lijkt het wel, ook al zit er hier en daar wel wat ruis op de bron. 5 (Oog)getuigenissen in de vroeg moderne Nederlanden: een introductie Dries Raeymaekers en Gerrit Verhoeven 17 Van op de ‘Borsse’ tot in de ‘cokene’ Het alledaagse gebruik van ruimtes en de grenslijnen tussen privaat en publiek in het zestiende-eeuwse Antwerpen Joeri Aerts 41 Witnesses, Witnessing and the Crafting of Pardon Letters The Case of the Habsburg Privy Council of the Spanish Netherlands (1540–1633) Luke Giraudet 67 Enslaved Women and their Work Strategies in the Western Part of the Early Modern Dutch Empire The Case of Paramaribo, Suriname, and its Surroundings, 1667–1792 Hanna te Velde 89 Witnessing Sex in Eighteenth-Century Amsterdam Surveillance, Privacy and Community Bob Pierik 113 Mestrapers en jonkheren Getuigen en hun sociaal profiel in de 18de-eeuwse stad Wouter Ryckbosch 139 Het nut van netwerkanalyse in rechtshistorisch onderzoek Belediging aan het Departementaal Gerechtshof van Gelderland Hylkje de Jong 165 Long Descriptions