De rechter staat tegenwoordig zeer in de belangstelling. Er gaat nauwelijks een dag voorbij zonder aandacht in de media voor rechterlijke uitspraken in grote zaken, over bijvoorbeeld klimaat, asiel, internationale conflicten of de strafrechtelijke vervolging van politici. Ook wordt veel gesproken over de rol van de rechter in ‘kleine’ zaken, denk hierbij aan huurproblemen, schulden, minder ernstige vormen van criminaliteit en overlast. Steeds vaker probeert de rechter niet alleen het juridische geschil te beslechten, maar ook een bijdrage te leveren aan het oplossen van het conflict en de onderliggende problematiek. Deze ontwikkelingen roepen belangrijke vragen op die in dit boek worden besproken. Wat zijn de oorzaken van de veranderende rol van de rechter in kleine en grote zaken? Hoe hangen die samen met het functioneren van de twee andere belangrijke staatsmachten, de wetgevende en uitvoerende macht? Welke verwachtingen hebben (kwetsbare) burgers van de rechter en in hoeverre kan deze die waarmaken? En kunnen juridische procedures zelf aanjager zijn van nieuwe conflicten? De conflictoplossende rol van de rechter in kleine en grote zaken is het resultaat van een zesjarig onderzoeksproject door onderzoekers van de universiteiten Leiden, Utrecht en Nijmegen. In het laatste hoofdstuk wordt samen met rechters gereflecteerd op de resultaten. 1 Inleiding: de conflictoplossende rol van de rechter in kleine en grote zaken; 2 Geschilbeslechting en probleemoplossing: twee vliegen in één klap?; 3 Verwachtingen van rechtzoekenden; 4 Probleemoplossende rechtspraak in Nederland: de rechter dichterbij burgers met multiproblematiek?; 5 Conflict- en probleemoplossing voor kwetsbare groepen; 6 Het rechtssysteem als perpetuum mobile: hoe het procesrecht in de weg kan staan aan conflictoplossing in het bestuursrecht en het strafrecht; 7 De Nederlandse strafrechter in de Europese Unie; 8 Tussen grote belofte en gesloten deuren: klimaat- en genderzaken bij het Europese Mensenrechtenhof; 9 Opvattingen van rechters over hun conflictoplossende rol