De jeugdhulp staat onder druk. Wachtlijsten groeien, professionals lopen op hun tenen en ouders verdwalen in een versnipperd stelsel van zorg en welzijn. Er is te weinig professionele zorg, het systeem is te complex en zorg wordt te laat ingezet. Dide Hoop en Frits Bovenberg tonen hoe deze impasse te doorbreken is. Ze presenteren met Methode Groen een praktische, schaalbare en betaalbare aanpak van de jeugdhulp. Methode Groen biedt heldere principes, concrete voorbeelden en mogelijkheden om schaarse professionals slim in te zetten. Denk daarbij aan vroegsignalering, aan het uitbannen van bureaucratie en overbodige diagnostiek en te rigide protocollen, aan samenwerken binnen integrale teams die de tijd nemen en aan een doorstroom die wachtlijsten voorkomt. Daarbij speelt een natuurlijke en groene omgeving een belangrijke rol. Centraal in Groen, de nieuwe kijk op jeugdhulp staan de uitgangspunten voor een jeugdhulp die echt werk maakt van nabijheid, vertrouwen, vakmanschap en gezamenlijke verantwoordelijkheid. In deze werkwijze versterken lokale ecosystemen elkaar, doordat rond ouders en de jeugdigen zelf alle betrokkenen samenwerken: stevige lokale teams of wijkteams, scholen en allerlei maatschappelijke organisaties van ggz tot sportclubs. Met een eenvoudige, duurzame manier van samenwerken waarin ieder zijn rol kent organiseren we community care waarin jongeren weer kunnen floreren. Methode Groen laat zien hoe we samen het systeem kunnen kantelen om te bouwen aan een duurzame en effectieve jeugdhulp. Dit boek is een inspiratiebron: professionals hervinden hun vak, bestuurders krijgen een routekaart, beleidsmakers vinden richting, en ouders en jongeren herkennen zorg die passend is en klopt. Ook voor docenten en studenten die innovatie hoog in het vaandel dragen, is het zeer bruikbaar. Dide Hoop is pedagogisch wetenschapper met ervaringskennis, oprichtster en directeur van Expertisecentrum GROEN. Frits Bovenberg is sociaal-psychiatrisch verpleegkundige, adviseur en directeurprogrammering bij congresbureau Frits&Gijs. PROLOOG – DRIE IMPRESSIES 9 TEN GELEIDE 13 PERSOONLIJK VERHAAL – MIJN HERSTEL EN DE WEG NAAR GROEN 17 Dide Hoop 1 ACHTERGROND – DE KRACHT VAN TRANSITIE 21 Met medewerking van Michel van Hees, Koen Westen en Tom van Mierlo 1.1 Maatschappelijke context van de jeugdzorg 21 1.2 De zorg bij mentale problemen zit in de knel 24 1.3 Noodzaak tot transitie van en transformatie in de jeugdzorg 28 1.4 Systeem- en menskracht voor transformatie inzetten 31 1.5 Nieuw leiderschap 34 1.6 De geboorte van GROEN 36 2 PIJLERS VAN GROEN 41 Met medewerking van Gerdie Kienhorst, Philippe Delespaul en Koen Westen 2.1 Herstelvisie en herstelondersteuning 41 2.2 Betekenis van herstel in de hulp aan jeugdigen 45 2.3 Modellen van gezondheid 46 2.4 Netwerksamenwerking 49 2.5 Toepassingen van netwerkbenaderingen 52 2.6 Voorbij de netwerksamenwerking: het ecologisch perspectief van GEM 56 2.7 Beweging naar ICC: een reflectie 62 2.8 De kracht van sociale media gebruiken 64 3 CONTOUREN VAN EEN BEWEGING 67 Met medewerking van Dineke de Jager en Patrick Kenis 3.1 Missie, visie en waarden 67 3.2 Ambities in plaats van doelen 70 3.3 Innovatie in organisatie en governance 77 3.4 Moderne ideeën over het aansturen van netwerken 82 3.5 Werken als een mentaal gezondheidsnetwerk (MGN-J) 89 INTERMEZZO – ‘EEN WARM WELKOM EN HET RITME VAN DE SEIZOENEN’ 93 4 GROEN IN DE PRAKTIJK 99 Met medewerking van Relinde Koot, Dineke de Jager en Koen Westen 4.1 Opbouw en structuur van de organisatie 99 4.2 GROEN voor jeugdigen in beweging 103 4.3 Dagelijkse aansturing en uitvoering 109 4.4 Implementatie: een nieuwe visie in de praktijk brengen 111 4.5 Digitale jeugdzorg bij GROEN 115 5 VISIE OP HET AANBOD – DE GROEN-ROUTE 119 Met medewerking van Relinde Koot en Dineke de Jager 5.1 Inleiding 119 5.2 Consultatie in de GROEN-route 120 5.3 Individueel aanbod: persoonlijke benadering als sleutel tot herstel en groei 121 5.4 De keuze van GROEN voor systeemzorg 126 5.5 De kracht van groepsgericht werken 127 6 GROEPSPROGRAMMA’S 129 Met medewerking van Eva Flintsenberg, Relinde Koot en Esmee van der Biezen 6.1 Groepsprogramma’s in de exploreerfase 129 6.2 Basisbehandelprogramma’s 132 6.3 Greenhub 142 6.4 Verdiepende behandelprogramma’s 145 6.5 Moodcamp: tussen de regels van het leren 157 6.6 Tot slot: cocreatie 1627 RESULTATEN 163 Met medewerking van Koen Westen 7.1 Eerste oogst van een vernieuwend concept 163 7.2 De cijfers en de onderstroom 167 7.3 Lessen uit de werkelijkheid achter de cijfers 170 7.4 Wetenschappelijk onderzoek: ‘Kan het GROENer?’ 172 7.5 Kwalitatieve resultaten 175 8 NAAR EEN TOEKOMSTBESTENDIG JEUGDZORGSTELSEL 181 8.1 Een zorgstelsel moet aansluiten bij de sociale basis 181 8.2 Werken vanuit principes van passende zorg 183 8.3 Verschuiven van beheersen naar ontwikkelen: de contouren 186 8.4 Transitie in de praktijk 189 8.5 Digitale innovatie in een moderne jeugdzorg 191 8.6 Verder met GROEN! 193 EPILOOG – EEN VOEDSELBOS VOOR DE GEEST 197 Jaap van Weeghel LITERATUUR 207 AUTEURS 209