Benedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde. Benedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde maar als een gewoon boek ontmaskerde, geschreven door mensen zelf. Maar hoe de moraal te funderen als heilige boeken niet langer heilig zijn? Door de Natuur te leren kennen en begrijpen, aldus Spinoza. Dit boek schuift westerse beschavingsiconen als de godsgelovigen Erasmus en Kant terzijde en zet daar de realisten Machiavelli en Spinoza voor in de plaats. Vanuit dit perspectief komt een breed scala aan onderwerpen aan de orde zoals religie, politiek, religieus terrorisme, mensen- en dierenrechten en economie. Nieuwe editie, nieuwe titel! Benedictus de Spinoza (1632-1677), filosoof van de vrijheid, was zijn tijd ver vooruit toen hij de Bijbel niet langer als het woord van God beschouwde maar als een gewoon boek ontmaskerde, geschreven door mensen zelf. Maar hoe de moraal te funderen als heilige boeken niet langer heilig zijn? Door de Natuur te leren kennen en begrijpen, aldus Spinoza. Dit boek schuift westerse beschavingsiconen als de godsgelovigen Erasmus en Kant terzijde en zet daar de realisten Machiavelli en Spinoza voor in de plaats. Vanuit dit perspectief komt een breed scala aan onderwerpen aan de orde zoals religie, politiek, religieus terrorisme, mensen- en dierenrechten en economie. INHOUD Voorwoord H.1 Wat is religie? 1.1 Een eerste blik op religie 1.2 Religie versus godsdienst 1.3 Een eigentijdse interpretatie van religie 1.4 Godsgeloof versus atheïsme 1.5 Benedictus de Spinoza (1632-1677) 1.6 Spinoza en religie 1.7 De God van Spinoza 1.8 Geen vrije wil H.2 Humanisme en atheïsme 2.1 Het vroegere humanisme 2.2 Het huidige humanisme 2.3 Humanisme en religie 2.4 ‘Nieuw’ atheïsme en religie H.3 Spinozisme, de filosofie van Kant en Aziatische religies 3.1 Spinozisme 3.2 Spinoza versus Kant 3.3 Aziatische religies 3.3.1 Hindoeïsme 3.3.2 Boeddhisme 3.3.3 Confucianisme H.4 Religie als politiek machtsmiddel 4.1 Religie en politiek 4.2 Scheiding van kerk en staat (secularisme) 4.3 Niccolò Machiavelli (1469-1527)) H.5 Politieke ideologieën 5.1 Inleiding 5.2 Liberalisme 5.3 Marxisme 5.4 Communisme 5.5 Fascisme 5.6 Nazisme 5.7 De politieke positie van Spinoza H.6 Religieus geïnspireerd terrorisme 6.1 De wortels van het huidige islamitisch terrorisme 6.2 Islamitische terreur in het Westen 6.3 Is islamitische terreur uniek? 6.4 Islamitische neergang 6.5 De opkomst van het islamitische fundamentalisme 6.6 Westers interventionisme 6.7 Stimulering Korankritiek H.7 Spinoza en de moderniteit 7.1 Voorgeschiedenis 7.2 Wetenschappelijke revolutie 7.3 Spinoza’s radicale, monistische filosofie 7.4 De Verlichting (ca. 1650-ca. 1800) 7.5 Verbreiding van Spinoza’s filosofie 7.6 Radicale versus Gematigde Verlichting 7.7 Tijdperk van de Rede 7.8 Politiek radicalisme 7.9 Spinoza en de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring van 1776 7.10 Verlichting versus islam H.8 Over moraal en recht 8.1 Moraal, recht en religie 8.2 Natuurrecht versus positief recht 8.3 Natuurrecht 8.3.1 Natuurrecht in de Oudheid 8.3.2 Het christelijke natuurrecht 8.3.3 Het moderne natuurrecht 8.3.4 Spinoza’s natuurrecht 8.4 Rechtspositivisme 8.5 Strafrecht en vrije wil H.9 Mensen- en dierenrechten 9.1 Mensenrechten 9.2 Dierenrechten 9.2.1 Antropocentrisme 9.2.2 De dierenethiek van Peter Singer 9.2.3 Darwin versus Singer 9.2.4 Over moraal en belangen 9.2.5 Aanpak dierenleed binnen brede belangenafweging H.10 Over economie 10.1 Het economische denken van Adam Smith 10.1.1 Arbeidsdeling 10.1.2 Kapitaalvorming 10.1.3 Ontwikkeling landbouwgrond en bestrijding feodaliteit 10.1.4 Eigenbelang en economie 10.1.5 Laisser-faire 10.1.6 Het beperkte belang van de ‘onzichtbare hand’ 10.2 Klassieke economie en laisser-faire liberalisme 10.3 Neoliberalisme 10.3.1 Wat is neoliberalisme? 10.3.2 Bezit versus schuld 10.3.3 Deregulering van de financiële sector 10.3.4 Vermogens- en inkomensongelijkheid 10.4 Industrieel kapitalisme versus financieel kapitalisme 10.4.1 Industrieel kapitalisme 10.4.2 Financieel kapitalisme 10.4.3 Bestrijding van financieel kapitalisme Nawoord Referenties Bibliografie Personenregister Zakenregister