Deze biografie laat zien hoe Tine Tammes in 1919 hoogleraar werd, de eerste vrouw in Groningen. Tegen de achtergrond van haar stad en tijd ontvouwt zich haar opmerkelijke weg: afkomstig uit de middenstand veroverde ze haar plek in een academische wereld die haar niet vanzelfsprekend toeliet. Na veelbelovende studies belandde ze op een dood spoor, maar ze herpakte zich. Ze koos strategisch voor de genetica, toen een nieuw vakgebied. De belangrijke resultaten van haar onderzoek kregen eerst internationale erkenning, maar werden later vergeten. Haar opvallende visie op eugenetica wordt in de maatschappelijke context besproken. Ook komt aan bod hoe ze zich in de academische wereld positioneerde, hoe ze steeds bondgenoten en vriendinnen vond, maar dat toonaangevende wetenschappelijke instellingen haar bleven buitensluiten. Lijst inzetten 9 Afkortingen 11 OPENING Oratie, zaterdag 20 september 1919, aula Universiteit Groningen 13 Biografie en bronnen 19 DEEL I. Slim meisje in stijgend nijverheidsgezin in Groningen (1871-1888) 23 Hoofdstuk 1. Afkomst ouders. Groningen en Winschoten. In de lift 29 Voorgeslacht in Winschoten en Groningen 29 Vader van bakkersknecht naar fabrikant 34 Hoofdstuk 2. Schoolkeuze Tine 37 Onderwijs meisjes 37 Onderwijs in Groningen 40 Opleidingen in gezin Tammes 42 DEEL II. Studie, werk en op een dood spoor (1888-1900) 47 Hoofdstuk 3. Groningen, firma en gezin Tammes 51 Firma en gezin Tammes in Groningen 51 De brieven van broer Bruin 54 Hoofdstuk 4. Groningse universiteit rond de eeuwwisseling 57 Universiteit en vrouwen 57 Jan Willem Moll 60 Hoofdstuk 5. Student, 1890-1897 67 Van de mms naar de universiteit 67 Tine over het leven van een meisjesstudent 70 Studies en examens 72 Heil in vrouwenstudentenclub 76 Hoofdstuk 6. Lerares en assistent, 1894-1900 83 Lerares; ziek 83 Assistent van Moll 86 Onderzoeksstage bij Hugo de Vries 88 Hoofdstuk 7. Steeds weer een dood spoor 93 Medewerker Phytopathologisch Laboratorium 93 Promoveren en lesgeven 95 Onderzoeker in Buitenzorg en Wageningen 96 DEEL III. Van onderop tot aan de top (1900-1919) 101 Hoofdstuk 8. Firma en gezin Tammes, persoonlijk leven 105 Hoofdstuk 9. Onderzoeker aan de universiteit 109 Op het laboratorium 109 Statistische samenwerking met Kapteyn 114 Prijswinnend vlasonderzoek 116 Het ontstaan van de genetica 117 Tines eerste genetische onderzoek: Matilda-effect 120 Hoofdstuk 10. Van outsider naar insider 125 Lokaal 125 Nationaal 130 Internationaal 132 Hoofdstuk 11. Academische erkenning 135 Eredoctoraat, voorstel professoraat 135 Conservatorschap Tine, opvolging Moll 139 Buitengewoon hoogleraar 141 DEEL IV. Hoogleraar, gelimiteerde autoriteit (1919-1937) 145 Hoofdstuk 12. Familie Tammes in Groningen, persoonlijk leven 149 Firma Tammes in een groeiend Groningen 149 Persoonlijk leven 152 Hoofdstuk 13. Acteren aan de universiteit 159 Botanisch Laboratorium, Hortus, ‘De Wolf ’ 159 ‘Onvermijdelijk het verlangen naar promotie’ 162 In Senaat en Faculteit 166 Opvolging 169 Hoofdstuk 14. Onderwijs en onderzoek 171 Onderwijs 171 Excursies 172 Leerlingen en promovendi 175 Genetisch onderzoeker; mutatie en evolutie 181 Hoofdstuk 15. Geneticus nationaal: toenemende autoriteit 185 Hoofdstuk 16. Geneticus internationaal: vrouw met prestige 191 Vrouwen en vrouwelijke carrières 191 Tine en vrouwelijke genetici 197 Internationale genetica, unif icatie en abstractie 199 Hoofdstuk 17. Surveillant van de eugenetica 203 Hoofdstuk 18. Nationale academische organisaties: inclusie en exclusie 211 Nationale organisaties voor academische vrouwen 211 Hollandsche Maatschappij en Akademie: oldboysnetwerken 215 Afscheid in de Senaatskamer 219 DEEL V. Emeritaat rond de oorlog (1937-1947) 223 Hoofdstuk 19. Voor, in en na de oorlog 227 Leven rond de oorlog 227 Familie en bedrijf Tammes, ups en down 232 Hoofdstuk 20. Nog steeds geneticus 237 De vrouwenstudentenvereniging rouwt 241 SLOT. Het mysterie 243 Het mysterie, Tine versus Johanna 243 Demystif icatie 246 Vandaar dat mysterie 249 Noten 253 Informatiebronnen 267 Bibliografie 271 Dankwoorden 279 Namenregister 283