Tijdens de coronapandemie kwam maatschappelijke meerstemmigheid onder druk te staan: niet ieders visie werd even serieus genomen, niet iedereen durfde of kon zich uiten en niet iedereen voelde zich gehoord. Dat is problematisch vanuit democratisch perspectief. Maar het is ook nadelig voor maatschappelijke stabiliteit, de kwaliteit van crisisbeleid en het vertrouwen daarin. Om goed voorbereid te zijn op een gezondheidscrisis is het daarom essentieel om nu na te denken over hoe meerstemmigheid beter geborgd kan worden. In deze essaybundel trekken het Centrum voor Ethiek en Gezondheid en gerenommeerde auteurs als Marli Huijer, Hans Boutellier, Paul Depla en Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen lessen over het waarborgen van meerstemmigheid tijdens een gezondheidscrisis. Zij reflecteren op vragen als: hoe gaan we om met botsende waarden en belangen? Wat vraagt het om écht te luisteren naar burgers? Wat is een gepaste en vruchtbare verhouding tussen wetenschap, beleid en politiek? De geboden handelingsperspectieven over de praktische toepassing van hun ideeën zijn relevant voor zowel bestuurders, politici en beleidsmakers, als voor wetenschappers en zorgverleners. 1 Inleiding; HET MAATSCHAPPELIJKE EN POLITIEKE DEBAT TIJDENS DE CORONACRISIS; 2 Zoeklichten voor een brede waardenafweging tijdens een gezondheidscrisis; 3 Happen naar lucht; 4 Totalitarisme en pluriformiteit. De coronastrijd ontleed; 5 Hoe in tijden van corona de pluraliteit uit Nederland verdween; 6 Een ballet van onwelgevallige boodschappen. Een analyse van pluralisme op sociale media in coronatijd; 7 Long covid in Nederland. Een diagnose van uitsluiting; PLURALISME EN BESTUUR; 8 Vertrouw de samenleving, ook in de aanpak van een crisis; 9 Behoorlijk pluralisme; 10 Besluiten met brede betrokkenheid. Uitgangspunten voor goed openbaar bestuur tijdens gezondheidscrises; 11 Vrijheid, autonomie, gemeenschappelijkheid en de rol van de overheid; 12 Deep Democracy. Het benutten van de wijsheid van meerderheid én minderheden; PLURALISME EN DE VERHOUDING TUSSEN WETENSCHAP, BELEID EN POLITIEK; 13 Methodische twijfel en het belang van publiek debat; 14 Niets is zeker in de volgende pandemie. Communiceren over complexe wetenschap in tijden van crisis; 15 Politiek en wetenschap in crisisbesluitvorming tijdens covid. Lessen voor de toekomst; 16 Naar een breder perspectief; PLURALISME EN VERANTWOORDELIJKHEID; 17 Verantwoordelijkheid in een pluralistische samenleving; 18 Uitingsvrijheid en pluralisme in het publieke discours. De democratische rechtsstaat in tijden van (post)corona; 19 Pluralisme en planetaire gezondheid; 20 Slotbeschouwing. Ruimte maken voor maatschappelijke meerstemmigheid tijdens een gezondheidscrisis